Moto Morini, restauratie project 350 Sport (1975)

De Moto Morini 350 van 23 aug. 1975. Hieronder zal ik een beschrijving geven van de restauratie van deze motor.

De motor, zoals deze mij werd aangeboden en zoals ik 'm gekocht heb. Ik heb best nog wel even stevig getwijfeld of ik 'm wel zou kopen, omdat het een flinke klus gaat worden om deze op te knappen. Ik ga dat niet hals-over-kop doen, maar neem de tijd.

In ieder geval is duidelijk dat de volgende onderdelen ontbreken:

voorspatbord;
koplamp;
originele zijdeksels;
zijstandaard;
hoofdremcilinder.

Niet origineel:

De 2-in-1 uitlaat (zou wel een supergeluid produceren....),
het rem- schakelsetje,
achterlicht van een Honda :-(
achterspatbord moet ik nader bekijken,
achterschokbrekers,
de wielen zijn Borrani zgn. 'Hochschulter Felgen', die normaal op het Sportmodel gemonteerd zijn, de dubbele schijven vóór zijn normaal ook op de Sport gemonteerd,
de achterrem is ook van de Sport, deze heeft een grotere diameter dan de trommelrem van de Touring.

Kapot of in slechte staat:

beide tellers, de toerenteller ligt uit elkaar,
de km-teller is van een later type en mist de chromen ring,
de beide carburateurs werden los bijgeleverd en daaraan missen de schuiven, naalden. De deksels met de veren zitten nog aan de gaskabels.

De incomplete cockpit

Veer bungelt aan de gaskabel, vies blok, zijstandaard ontbreekt

Zijdeksels van een onbekende motor

Beide remklauwen, zo te zien incompleet

De Sport achterrem trommel

Fout achterspatbord (?) met verkeerd achterlicht

Stickers ipv badges op de tank

Het achterlicht en de kentekenplaathouder zijn Italiaans (CEV), maar fout

Losse spullen, links de electronische toerenteller

Carburateurs: schuiven/naalden ontbreken

Het plan van aanpak is als volgt:

De motorfiets geheel demonteren. Daarbij zoveel mogelijk de ontbrekende of kapotte onderdelen noteren.
Kabelboom maken, heb ik voor dit type al een paar maal gedaan en alle spullen hiervoor heb ik al in huis :-))
Bij de volgende Vehikel Beurs lever ik de wielen in bij mijn 'wielenman'. Hij heeft al eens eerder Borrani's opnieuw voor mij gespaakt en de trommels laten parelen. Resultaat was verbluffend. Tzt. ga ik ook een nieuwe voor- en achterband scoren, incl.

28-03-2010

Inmiddels is de motor w.a. verzekerd. Niet dat ik er voorlopig op kan rijden, maar schorsen van het kentekenbewijs kost 31 Euro per jaar en w.a. 36 Euro p.j. Voor die 5 Euro extra bouw je weer no-claim op :-)

De motor demonteren is niet zo moeilijk. Het bij elkaar houden van de losse onderdelen kan nog wel eens een probleem zijn. Vandaar dat ik eerst maar eens een kist getimmerd heb van wat planken die ik nog had staan. Daar doe ik alle onderdelen in, zodat er niets zoek raakt.

Daarna ben ik met de demontage begonnen. Het mooie van het demonteren is dat het lijstje met onderdelen die ontbreken alleen maar langer wordt ;-(

de houder van de kentekenplaat,
achterlicht,
deksel zekeringenkast,
remlichtschakelaar. Deze trof ik wel aan, maar dan in combinatie met het remschakelsetje. Later maar eens kijken hoe ik dat oplos,
knoppen waarmee zijdeksels vastgeschroefd worden,
soortgelijke, maar grotere knoppen waar het zadel mee vastgezet wordt,
rubber bandje en gesp om de accu vast te zetten,
schuiven en naalden van de carburateurs,
luchtfilter elementen. Deze zijn wel aanwezig, net als het luchtfilterhuis, maar de 2 elementen moeten vernieuwd worden.

Misschien heb ik sommige onderdelen inmiddels dubbel genoemd. Straks wordt het natuurlijk één lijst.

Overigens ook iets positiefs te melden:
het motorblok is 'los'. Gevreesd werd dat het blok wel vast zou zitten na de jarenlange stilstand. Maar niets is minder waar. Toen ik héél voorzichtig met mijn hand op de kickstarter duwde was er beweging!! Gelijk maar even het oliepijl gecontroleerd ;-) Dat was op zich goed ....

Een eerste aanblik zonder buddy. In het gereedschap- bakje een knipperlichtrelais met wat kabels

Alles verwijderd, zoals gereedschapsbakje, maar ook regelaar en zekeringenkastje. De koelplaat waar regelaar en zekeringenkastje op gemonteerd zijn wordt tzt opnieuw gegalvaniseerd

Doorblik. Veel stof, wat oppervlakte roest. Hier en daar brak de kop van een bout af, maar ik heb alles kunnen verwijderen zonder iets uit te boren

De kist bewijst goede diensten. Op die manier raakt er niets zoek

Wat losgeknipte bedrading. Geen probleem, ik maak een hele nieuwe kabelboom

Op deze foto is de oppervlakte roest op de acherbrug en de uitlaatbocht goed te zien

Nog een doorblik

Plateau voor de accu

De kist bewijst goede diensten. Het achterspatbord staat erin en een deel van de nummer-plaat is zichtbaar

V.l.n.r.: claxon, onstekings-kastje, luchtfilter met daarop een gaskabel, contactslot

demonteren gaat voorspoedig

de ketting gaf nog wat problemen, maar met wat WD40 en een hamer kon ik de schakel eruit krijgen

de rode motor op de achtergrond is mijn 350 Touring

het spatbord gereinigd met de superontvetter van de Wibra: werkt perfect!

eerste bouten van de flens gehaald

de rechterkant lukt maar net.
Ring nog niet gelukt

ben al aan het nadenken hoe ik die bochten straks weer mooi krijg

de garagemuur

Juli 2011
Na maanden stilstand, nu toch weer een doorstart met het project. Van de winter had ik het blok uit het frame gehaald en de achterbrug verwijderd. Daarna was ik vastgelopen op het balhoofdlager. Niet het juiste gereedschap om de voorvork te verwijderen. Gelukkig bestaan er vrienden! Ben, de vader van Tom was zo goed om dat klusje 'even' te klaren. Hij had ook nog nooit een balhoofd gezien dat zo vast zat. Maar dat is nu verleden tijd!

Hedenavond het frame maar eens goed ontdaan van alle vet en vuil. Dasty, de ontvetter van de Wibra deed letterlijk 'het vuile werk'. Ongelofelijk wat er nog voor vette bagger van het frame kwam. Gelijk even De middenbok verwijderd, net als enkele andere zaken die nog aan het frame zaten. Zo en dan kan ik nu eens nadenken over lakken of poedercoaten van het frame. Ben er nog niet helemaal uit. Beide hebben voor en nadelen. Lak is origineel, poedercoaten mogelijk duurzamer. Wie het weet mag het zeggen ;-)

Hierboven het gereinigde frame. Gelukkig geen doorgeroeste framedelen. Alleen wat oppervlakteroest.

Op de foto links het gespoten frame. Ja, na goed advies toch voor synthetische lak gekozen. Door de flits lijkt de kleur grijs, maar het is toch écht mooi zwart!!

Dit rem- schakelsetje dat ik in Italië gekocht heb wordt gemonteerd. Het mooie eraan is dat links en rechts identiek zijn!
Echt kunststukje.

14 September 2011
Een belangrijke dag! Het frame is gespoten, de Marzocchi schokbrekers zijn mooier dan nieuw! Hieronder een eerste indruk van hoe het gaat worden.

Zwarte frame, zoals dat bij de Sport modellen met spaakwielen hoort. Verder de bijpassende tank, met splinternieuwe rvs dop, ronde zijdeksels.

Rem- schakelsetje, made in Italy.

Ondertussen ben ik een stuk opgeschoten met de kleine onderdelen die ik nog zoek. Dit is de stand van zaken:

deksel zekeringenkast;
luchtfilter elementen, die ga ik spoedig bestellen;
bepaalde kleinere onderdelen van de carburateurs, zoals de schuiven, naalden en sproeiers;
de silent blocs voor de benzinetank;
beugels links en rechts van het voorspatbord;
kleine beugel onder de tank waar de koppelingskabel doorloopt.

Volgende stap: compleet nieuwe bedrading!!

20 september 2011
Ja, de bedrading zou éérst volgen. Dat was het plan, maar soms lopen dingen toch anders. Heb eerst maar eens de aanslag rubbers voor de middenbok en daarna de achterbrug teruggeplaatst. De rubbers schoongemaakt met wat siliconenspray en de ongeborgde moeren van een druppel Loctite voorzien. Dan raak ik ze tenminste onderweg niet kwijt ;)
Daarna was de achterbrug aan de beurt. Lijkt op zich een simpele klus. De gaten precies tegenover de gaten in de schetsplaten van het frame, dan de as erdoor en klaar.

Hieronder Gianni's prachtige 3½ Sport.
Een bron van inspiratie:

de rubber blokjes onder het frame voor de aanslag van de middenbok

de as met de bronzen ringen

setje sleutels voor het splinternieuwe stuurslot. Links het uitgeboorde oude slot waar de sleutels aan ontbraken

het balhoofd met het nieuwe stuurslot

Helaas is het toch niet zo simpel. Eerst moeten er op twee schetsplaten metalen plaatjes (62) losjes vastschroefd worden. Deze moeten nog los zitten om de as (53) door te laten en daarna kun je ze écht vastzetten. Dan moeten er nog 3 bronzen ringen (52) als opvulling tussen de schetsplaten en de bussen (waar de as doorheen gaat) van de achterbrug (70). Eén ring ging moeiteloos. De as kon de volgende bronzen ring maar niet passeren. Tevoren had ik de ringen vergeleken. Alleen de dikte was anders. Net toen ik de pijp aan Maarten wilde geven (om ±23.00u), toch de boel weer uit elkaar gehaald en geprobeerd de ringen om de as te krijgen. Dat lukte bij twee stuks absoluut niet. Daarna de gaten tienden van milimeters geruimd tot de as wel moeiteloos paste. Daarna was de klus snel gepiept. Uiteindelijk om middernacht was de klus klaar en het gereedschap opgeruimd. Voor de as moet ik nog een universele smeernippel aanschaffen. De rem- schakelset is niet fabrieks-origineel en één van de twee bouten wordt in de as van de achterbrug gedraaid waar normaal een ander soort smeernippel zit. Ik zorg voor een smeernippel die op een universele vetspuit past. Die smeernippel hoeft er straks alleen in gedraaid te worden bij onderhoud om de as en de bussen te smeren.

de bronzen ringen ter hoogte van de rode pijlen

Hiernaast een afbeelding van het frame.
Klik op de afbeelding voor groter formaat.

De onderdelen:

52: één van de drie bronzen ringen
53: as van de achterbrug
59: rubber blokjes
62: metalen plaatjes op de schetsplaten
70: achterbrug
74 & 50: smeernippels

1 oktober
Inmiddels enkele nieuw verchroomde onderdelen terug en een eerste stap gemaakt met compleet nieuwe bedrading. Leuk detail: naast het nieuwe stuurslot, heb ik ook een n.o.s. ('new old stock') contactslot op de kop getikt. Ook nog de juiste uitvoering: 5-polig en compleet met 2 splinternieuwe originele sleutels!!

de eerste verchroomde onderdelen. Cockpit (boven) heb ik uit Italië meegebracht. Van dezelfde maker als het rem- schakelsetje. Verder het beschermrandje voor de uitlaatbocht en de voor- en achteras

de allereerst bedrading aangesloten

transducer en luchtfilter weer op de juiste plek

sleutelplek

De bedrading
Het maken van een nieuwe kabelboom is bij deze motor niet zo heel erg moeilijk.

Benodigdheden:

een electrisch schema
de juiste kleuren kabel
beschermhoes voor de kabels in diverse breedtes
(voor 1, 2, 3, 4, 5 en 6 kabels)
ongeïsoleerde kabelschoentjes
zwarte, hardplastic isolatiehoesjes voor over de kabelschoentjes
kabelbinders, diverse lengten.
striptang
krimptang
busje siliconenspray, b.v. WD40 of Gleit van de Aldi

Door ervaring wijs geworden gebruik ik zelf nooit de kabelschoentjes met de blauwe of rode huls. Te vaak kun je na aanknijpen de kabel er gewoon uittrekken. Daarom heb ik die dingen uit mijn garage verbannen. De verbindingen kabel/kabelschoentje soldeer ik niet. De koperen kern van de kabel wordt hard door solderen. Dan is de kans groter dat het draad uiteindelijk breekt op de plek waar het soldeertin stopt. Mijn insteek is om de kabelboom zo nauwkeurig mogelijk na te maken van het origineel. Immers, ondanks alle verhalen over 'spagetti bedrading' is de electra op de Morini uiterst betrouwbaar. Op mijn 3½ uit 1973 is de kabelboom nog geheel origineel. Een ander positief punt van de bedrading op de vroege 3½ modellen is dat deze bestaan uit 15 kabelstrengen die je 1-voor-1 kunt maken, of bij een bestaande kabelboom ook ieder apart kunt vervangen.

De werkwijze is simpel:
kijk in het schema. Als eerste nemen we gelijk de dikste kabelstreng N1. Deze bestaat uit 5 kleuren kabel en in totaal 6 kabels, te weten: 2x groen, 1x paars, 1x oranje, 1x bruin, 1x geel/zwart. N1 loopt van het zekeringenkastje naar het contactblok onder het balhoofd. De groene draden gaan naar de transducers. Neem een stuk touw en bepaal de loop en daarmee de lengte van de kabelstreng. Vermijd strakke of haakse bochten en hou eventueel rekening met de uitslag van het stuur. Het zekeringenkastje is ong. 12cm breed. Let op dat kabels die uiterst linksonder inprikt worden een net iets andere lengte moeten hebben dan kabels die uiterst rechtboven worden ingestoken. Als je alle lengtes hebt vastgesteld, de kabelhoes op lengte knippen. Alle kabels erdoor. Als dat niet makkelijk lukt, een beetje siliconenspray in de hoes spuiten. Vervolgens de kabeleinden strippen, zwarte hoesjes erop, ongeïsoleerde stekker erop, aanknijpen, enz. Tot slot, de complete kabelstreng langs de framebuizen leggen en vastzetten. Op de aardepunten monteer je een ronde, ongeïsoleerde stekker.

Een paar tips:

op punten waar de kabel zou kunnen schuren evt. een extra beschermhoesje plaatsen.
na het spuiten of poedercoaten van het frame, goed de aardepunten op het frame blank maken, want anders werkt de electra na montage niet. Op de vroege 3½ vind je de aardepunten vooraan onder de tank, links en rechts bij het balhoofd. Verder links, onder de spanningsregelaar op het metalen montageplaatje voor de spanningsregelaar en zekeringenkast. Dit metalen plaatje is met twee boutjes vastgeschroefd aan het frame. De massaverbindingen zijn erg belangrijk: desnoods doormeten met een Ohm meter!!

14 oktober, we doen het rustig aan en de helft van de electra is klaar. Ik had het af kunnen hebben.

electrisch schema (klik op
de afbeelding voor groter formaat)

binnenkabel in 6 van de 11 gebruikte kleuren. Op latere modellen vind je meer kleuren

beschermhoes om de binnenkabels

ongeïsoleerde kabelschoentjes

zwarte hardplastic hoesjes

krimptang: kost een paar centen, maar is het geld dubbel en dwars waard

gekrompen

resultaat

benodigdheden...

... en niet te vergeten de verschillende maten buitenhoes.

zo moet het worden

Chromen strip
Jaren geleden kreeg ik een tip van een Duitser over een leverancier van de chromen strip aan de onder/zijkant van de benzinetank. Gelukkig kon ik mijn aantekening nog vinden en vandaag arriveerde de strip. Gelijk maar gemonteerd. Je hebt twee stukken van 60cm nodig :-)) Het stuk dat overbleef heb ik doorverkocht.

chromen strip werd in 3m lengte geleverd.

moeilijk om te zien, vanwege het flitslicht, maar het resultaat is perfect!

Tellers en zadel
Bij deze restauratie krijg ik geregeld hulp van vrienden! Fer (niet voor het eerst) en Anton hielpen mij een handje met deze spullen:
- Fer knapte de tellerhouder op en spoot 'm rood! Super!!
- Anton nam een gloednieuw Sport zadel voor mij mee uit Italië (ook veel dank aan Fabio!!).
De rvs ringen om de tellers heb ik vorig jaar zelf meegebracht uit Italië. Ze zijn gemaakt door Gini Mauro, (de magiër met de draaibank) die ook de rem- schakelset gemaakt heeft.

Vrienden, bedankt!!!

tellers.

Sport zadel en spiraalveren voor deze motor (en een andere Morini).

De wielen
Volgende stap is de restauratie van de wielen. Mooie aluminium
18 inch Borrani velgen. De Duitsers noemen dit zgn. 'Hochschulter Felgen', vanwege de hoge opstaande rand aan de zijkant. Je vind ze vaak op klassieke Italiaanse sportmotorfietsen.

Wat moet er allemaal aan de wielen gebeuren?

Nieuwe banden;
De achtertrommel en voornaaf moesten geglaspareld worden
Nieuwe lagers in beide naven;
Nieuwe remschoenen of de bestaande remschoenen opnieuw laten bekleden;
Rvs spaken en nippels en dan opnieuw laten inspaken;
Oppoetsen velgen;
Roest op de remschijven verwijderen.

1. Een setje banden, Metzeler ME77 in de originele maten 3.50x18 en 3.25x18 heb ik op de onderdelenbeurs van Rosmalen gescoord, compleet met velglinten en binnenbanden.

2. t/m 4. De achtertrommel en voornaaf heb ik op woensdag bij Bolman motoren ingeleverd, op vrijdag kreeg ik al een telefoontje dat de spullen klaarlagen.

5. De spaken moet ik nog bestellen. Ze zijn 3,6mm dik. Ik heb mij laten vertellen dat er 'binnen-' en 'buitenspaken' gebruikt worden, die resp. vanuit de binnenkant trommel/naaf door het spaakgat, of vanaf de buitenkant door het spaakgat worden aangebracht. De kop van buitenspaken heeft een hoek van 85 graden, de binnenspaken 90 graden.

6. De ergste dofheid van de velgen heb ik al bestreden met heel fijn staalwol en diverse poetsmiddelen. Ik moet nog met Belgom aan de slag om ze écht glimmend te krijgen.

7. De remschijven zijn van gietijzer en roesten als de @#&%$#@!
(lees: 'ziekte'). Zeker na 10 jaar stilstand. Het ergste heb ik er met heel fijn schuurpapier afgekregen.

8. De actie met Belgom en heel fijn staalwol leverde wel een voorzichtige glans op van het aluminium, maar helaas bleven er donkerevlekken zichtbaar. En die waren met de hand niet weg te poetsen.

Op 21 maart 2012 heb ik de velgen, achtertrommel en voornaaf ingeleverd bij een specialist. De Borrani velgen worden gepolijst en het geheel wordt ingespaakt met rvs spaken van 9 gauge (3,6mm). Dat gaat er vast gelikt uitzien ;-))

Behoorlijk gecorrodeerd achterwiel. Let op de witte 'bloemkool' op de achtertrommel.

Het spaakpatroon van het voorwiel is anders dan van het achterwiel. Kennelijk is dit standaard en heeft te maken met het gegeven dat op deze motor niet meer een grote rem-trommel is gemonteerd, maar een in diameter veel kleinere voornaaf.

Als nieuw: de achtertrommel (links). De nieuwe rem-schoenen zijn rechts te zien. Uiteraard voorzien van nieuwe wiellagers.

Hierboven de geparelde voornaaf voorzien van nieuwe lagers

De losse onderdelen van de clip-ons

Op de Vehikelbeurs vond ik een setje aluminium (5 Euro) uiteinden voor op de clip-ons. Ik heb er gelijk de juiste rvs inbusbouten bij gekocht. De verkoper adviseerde een rubber in de buis te proppen en daar dan de inbusbout in te draaien. Gelukkig wist mijn maat Fer hier wel raad mee! Kijk eens naar het schitterende resultaat!!!

Hij heeft aluminium bussen gedraaid met een bronzen conische moer. Als je nu de inbus aandraait zet de aluminium bus uit door de druk van de conische moer! Briljante en degelijke oplossing!!

Tegelijk heeft hij ook mooie aluminium doppen gedraaid en gepolijst om de bovenzijde van de clip-ons af te sluiten. Ziet er toch véél mooier uit dan het armoedige plastic van het origineel :-))

Commentaar overbodig!

Links op de foto de aluminium doppen voor de bovenkant van de clip-ons

De voorvork, april 2012
Inmiddels ben ik begonnen aan de voorvork. Nieuwe kogels voor het stuurlager had ik al in huis. Van de week de beide vorkpoten uit de bovenste en onderste kroonplaat gehaald. Ook deze onderdelen waren behoorlijk vervuild. Remmenreiniger werkt als super-ontvetter en daarmee krijg je bijna alle smeer- en vetrestanten weg :)

Daarna flink met Belgom aan de gang gegaan voor de bovenste kroonplaat, maar hij wordt nog mooier: Fer gaat 'm polijsten!! Toen ik de wielen wegbracht onderweg even gestopt bij Fabory om gegalvaniseerde inbusbouten in te slaan voor de kroonplaten. Het frame wordt rondom voorzien van rvs bouten en moeren, behalve waar de bouten in aluminium worden gedraaid.Dan gebruik ik 8.8 gegalvaniseerd. Na het schoonmaken van de binnenzijde van de buitenpoten heb ik de keerringen verwijderd. Helaas viel mij daarbij op dat één van de binnenpoten krom was ..... Kan daarom even niet verder. Eérst een rechte poot scoren.

Verwijderen van de keerringen

Hier zie je de twee keerringen boven elkaar in de buitenpoot

De twee keerringen van de eerste poot gelost

De restanten van totaal vier keerringen

De kromme binnenpoot op een vlak oppervlak. Lastig te zien op de foto, maar neem maar aan dat de poot behoorlijk krom is!

Terug naar de wielen
Op 21 maart bracht ik de Borrani velgen, voornaaf en achter-trommel naar een specialist. Nadat ik mijn instructies had achter-gelaten "graag de velgen polijsten en nieuwe rvs spaken" liet ik ze achter in hun deskundige handen. Ik kreeg te horen dat de wielen na de Pasen klaar zouden zijn. Op 11 april nam ik contact op met het bedrijf en inderdaad waren wielen gereed. Die middag heb ik
ze opgehaald en het resultaat is boven verwachting: fantastisch!! De volgende stap wordt natuurlijk het omleggen van het nieuwe rubber, Metzeler ME77 banden. Ik heb voor de originele maten gekozen, n.l. achter 3.50x18 en voor 3.25x18.

Restauratie van een Moto Morini Sport (1975)